Een specialist in volkskunde, zoals Paul, moet het kunnen uitleggen. Waarom kiezen spelers met Marokkaanse roots als toekomstig international niet langer voor het land waar ze opgroeien of zijn geboren? Waarom zitten Noussair Mazraoui. Anass Salah Eddine en Sofyan Amrabat op het WK niet in de selectie van Nederland? Waarom hebben Ismael Saibari en Bilal El Khannous bij hun keuze Marokko de voorkeur gegeven boven België?
Nu Oranje op het Wereldbekertoernooi met Marokko te maken krijgt, is de vraag weer actueel. Voormalig Nederlands international Ibrahim Afellay kwam met een opvallend antwoord. “Ik zou nu voor Marokko kiezen. Daar ligt mijn hart, daar komen mijn ouders vandaan, daar woont mijn familie”, antwoordde Afellay als analist bij de NOS vol overtuiging. Hij wond er geen doekjes om, anders dan de (Marokkaanse) presentator van het NOS Journaal die hardnekkig volhield niet te willen (of mogen?) zeggen voor wie hij gaat juichen.
Wat is er in de loop der jaren veranderd bij Ibrahim Afellay? Wat is veranderd in de verhoudingen, maatschappelijk én binnen het voetbal? De vragen bleven helaas uit bij de NOS?
Nog geen zuigkracht
In 2007 was het vanzelfsprekend dat Afellay als groot talent van PSV voor Oranje koos. Van zuigkracht vanuit Marokko was nog geen sprake, de voetbalbond speurde nog niet naar gegadigden voor de nationale jeugdteams. Toch speelde Marokko toen al veel langer een behoorlijke rol op het wereldtoneel. Bij het Wereldbeker-toernooi van 1994 kostte het zowel België (1-0) als Nederland (2-1) veel moeite Marokko van zich af te schudden.
Ibrahim Afellay kwam tot een reeks van 53 interlands voor Oranje. Hij was pas de derde van nog maar altijd zes spelers met Marokkaanse roots in Oranje. Elf jaar geleden alweer was Anwar El Ghazi de laatste. Hakim Ziyech voelde zich miskend. Het aangekondigde debuut van Mohamed Ihattaren bleef uit, ook al had Ronald Koeman hem in 2019 reeds demonstratief een oranje shirt aan laten doen.
De eerste was in 1998 Dries Boussatta, toevallig of niet met Marokko als tegenstander. Bij zijn debuut domineerden Marokkaanse toeschouwers het Gelredome in Arnhem. Als Boussatta aan de bal kwam, klonken er pijnlijke fluitconcerten die pas verdwenen nadat hij was gewisseld en Marokko de weg naar de zege had gevonden.
Geert Wilders
Interlands tussen Nederland en Marokko rakelen telkens de loyaliteitsvraag op. De rechtse politicus Geert Wilders (PVV) was er in het weekeinde als de kippen bij om met een tweet te reageren op de komende tegenstander van Oranje. Op zijn eigen account verkleedde hij zich als FIFA-scheidsrechter die een Marokkaanse speler de rode kaart voorhield. ‘Komt goed’, voegde Wilders er aan toe. Eerder reageerde hij op X met ‘f*ck you’ op een foto met biddende spelers van Marokko.
Opvallend is dat het aantal spelers van Marokkaanse komaf in de Eredivisie gaandeweg slinkt. Enkele jaren geleden waren het er nog 32, nu nog niet de helft. Daarentegen zijn ze in de jeugdteams van de profclubs veel sterker vertegenwoordigd. Hun doorbraak naar het hoogste niveau stagneert ergens en blijft vaak zelfs uit.
Khalid Boulahrouz
Ook 35-voudig international Khalid Boulahrouz behoort tot het groepje van zes ‘Marokkaanse’ spelers in Oranje. Spelers en fans leefden tijdens het EK van 2008 in Zwitserland eensgezind en ontroerend met hem mee toen zijn zwangere vrouw in de kliniek in Lausanne een kind verloor. Het lot dempte de stemming na drie klinkende overwinningen op Italië (3-0), Frankrijk (4-1) en Roemenië (2-0).
Boulahrouz wilde per se verder als basisspeler, bondscoach Marco van Basten twijfelde. Nigel de Jong en Ruud van Nistelrooij moesten al hun overtuigingskracht inzetten om de bondscoach op andere gedachten te brengen. ‘Het zou onmenselijk zijn om Boula na zoveel leed nog harder te treffen’, hielden ze Van Basten voor. Enkele dagen later volgde tegen Rusland de uitschakeling van Oranje, dat die dag zichzelf niet meer was.
Enkele dagen voor de laatste groepswedstrijd van Oranje tegen Tunesië overkwam Cody Gakpo en zijn vriendin met hun vijf maanden jonge (tweede) kind hetzelfde als Boulahrouz en zijn vrouw. Zij was nabij in Kansas City, Gakpo kreeg de ruimte om haar bij te staan en speelde vervolgens mee tegen Tunesië zonder dat daar vragen bij konden worden gesteld. De invloed van het onheil was niet merkbaar.
Kaapverdië
Cody Gakpo heeft een vader die in Togo is geboren. Gakpo heeft nooit nagedacht over de vraag voor welke status als voetbal-international hij zou moeten kiezen. Anders dan bijvoorbeeld Marokko biedt de positie van Togo te weinig perspectief om spelers te laten aarzelen. Hetzelfde gold lang voor Kaapverdië. Zes spelers in de WK-selectie van Kaapverdië zijn in Rotterdam geboren. Als internationale havenstad trok Rotterdam hun ouders en voorouders naar zich toe. Inmiddels zijn er 35.000 ingezetenen met die afkomst.
David Mendes da Silva (1982) is vooralsnog, als speler van AZ, de enige representant van Kaapverdië (500.000 inwoners) in Oranje. Verder kwam niemand ooit in aanmerking voor de selectie van het Nederlands Elftal. In de Verenigde Staten blijken ze nu goed genoeg om het WK kleur te geven.
