Met een wedstrijd in en tegen Nederland begint Jürgen Klopp donderdag aan zijn opdracht als bondscoach van Duitsland.
Een paar weken geleden zei Jürgen Klopp dat een bondscoach zich geregeld moet laten horen. Dat doet Klopp sinds hij op 24 juli jongstleden als opvolger van Julian Nagelsmann werd aangesteld. Met soms uitgesproken meningen, met revolutionaire ideeën. Voor de vier interlands die nu volgen, verbaasde de nieuwe bondscoach door 44 spelers, verdeeld in twee groepen, op te roepen. Een unicum. Het past bij Klopp die graag de dingen anders doet.
Maar op de persconferentie waarin hij zijn selectie bekendmaakte, frappeerde Klopp nog meer met een politiek geladen statement. Hij zei dat hij via de nationale ploeg het gemeenschapsgevoel in Duitsland wilde herstellen en dat iedereen die het goed bedoelt zich enthousiast achter de Duitse vlag zou moeten scharen. Klopp noemde dat positief patriottisme en verwees daarbij, zonder de naam te noemen, naar de rechts-extreme partij AfD (Alternative für Deutschland) die kort daarvoor de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt – een Land in de vroegere DDR, nu een Bundesland – had gewonnen. Dat die extreem radicale partij net niet de absolute meerderheid had behaald, is tekenend voor de groei van het rechts-extremisme in Duitsland.
Traumatische geschiedenis
Jürgen Klopp wil dat de terughoudendheid om met de Duitse vlag te zwaaien verdwijnt. Maar eigenlijk is dat een oud verhaal. Duitsers leken zich door de jaren heen te schamen voor gevoelens van nationalisme. Dat heeft niet alleen te maken met de traumatische geschiedenis waaronder het land nog steeds gebukt gaat. Intellectuelen en andere denkers wijzen ook naar de manier waarop in Duitsland politiek werd bedreven. Ooit zei Konrad Adenauer, de eerste bondskanselier na de Tweede Wereldoorlog, dat hij Duitsers wantrouwt en dat hij er niet trots op was een Duitser te zijn. Daarmee bracht hij het land een niet te wissen litteken toe.
Opmerkelijk was het daarom wel dat er tijdens het WK van 2006 – dat in Duitsland werd gespeeld – tot een opstoot van patriottisme kwam. De verwachtingen waren hoog en in de eerste week van het toernooi, nadat Duitsland met creatief voetbal de openingswedstrijd tegen Costa Rica won, werden een half miljoen vlaggen verkocht. Duitsland werd omgebouwd in een kleurenpalet van zwart, rood en goud.
Maar na dit WK verdampte de euforie snel. Of het nu onder Jürgen Klopp anders wordt, moet worden afgewacht.
De rode loper
Jürgen Klopp sprak al bij zijn aanstelling kordate taal. Hij zei dat hij iedere steen die in de Duitse Voetbalbond ligt zou omdraaien. Dat klonk arrogant. Klopp pakte uit met een niet in te dijken woordenstroom en waarschuwde de media: als er tegen hem een hetze zou ontstaan, dan zou hij opstappen. Niet iedereen nam hem die uitspraak in dank af en later besefte Klopp dat hij daarin te ver was gegaan. Vooral ook omdat hij zichzelf tegensprak: terwijl hij van de pers meer mildheid verwacht, was hij net degene die tijdens het WK als tv-analist het spel van zijn voorganger had bekritiseerd.
De opdracht van de intussen 59-jarige Jürgen Klopp is simpel: hij moet de Duitse nationale ploeg reanimeren. Daarvoor kreeg hij in de technische staf de mensen aan zijn zijde die hij vroeg. Ook zijn raadgever, Marc Kosicke, maakt deel uit van de omkadering, al is het niet duidelijk wat zijn functie is.
Het zegt allemaal veel over de machtspositie die Klopp opbouwde; voor hem werd als het ware de rode loper uitgerold. Maar de inbreng van Klopp moet verder gaan dan de prestaties op het veld. Hij wil de Duitse Voetbalbond structureel op een ander niveau brengen. Alsof er ook binnenskamers slecht werk werd geleverd. Het klonk alsof Klopp de Duitse Voetbalbond heeft overgenomen. En er was niemand die hem tegensprak.
Geen messias
Juist in dat immense verwachtingspatroon schuilt een gevaar. Klopp streeft naar verjonging en verfrissing. Bij de 44 door hem opgeroepen spelers zitten elf debutanten. En zelfs een speler van het gepromoveerde SV Elversberg, middenvelder Felix Keidel. Opmerkelijk ook dat 32 van de 44 spelers voor clubs uit de Bundesliga uitkomen.
Natuurlijk zal Jürgen Klopp zijn accenten leggen. Er zal powervoetbal te zien zijn. Maar hij is geen Messias en het is onwaarschijnlijk dat hij van Duitsland, dat sinds de wereldtitel van 2014 onder de verwachtingen presteert, plots een wereldelftal maakt. Bovendien moet worden afgewacht in hoeverre hij als bondscoach echt zijn ei kwijt kan. Klopp is een trainer die dagelijks op het veld moet staan en met zijn enthousiasme en vakkennis spelers beter maakt. Dat deed hij bij Mainz 05, bij Borussia Dortmund en bij Liverpool. Als bondscoach ziet hij zijn spelers een paar keer per jaar en is de impact veel minder groot. Het zijn twee werelden.
In die zin heeft Jürgen Klopp meer te verliezen dan te winnen. Tegenvallende resultaten zullen zijn reputatie een deuk bezorgen. Conclusies worden er ongetwijfeld al getrokken na de komende vier interlands: donderdag in Amsterdam tegen Nederland, vervolgens in Augsburg tegen Griekenland (22 september), in München tegen Servië (1 oktober) en uiteindelijk in Thessaloniki tegen Griekenland (4 oktober).
Jürgen Klopp straalt alleen maar vertrouwen uit. Hij noemde bij zijn aanstelling als bondscoach het hoogtepunt van zijn leven. Hij aasde op die job. Ook al omdat zijn functie binnen het Red Bull-imperium niet echt zijn ding leek.
.
