Een dagelijkse serie van 31 afleveringen…Iconen van het WK Voetbal 1920-2026 uit het gelijknamige boek. Vandaag: Zinédine Zidane; 23 juni 1972
Frankrijk – Brazilië 3-0, finale La Coupe du Monde Frankrijk 1998 op 12 juli 1998, Stade de France Parijs
Zinédine Zidane. Men herinnert zich hem na zijn fatale
kopstoot in de wereldbekerfinale van Weltmeisterschaft Duitsland 2006. Zijn funeste laatste daad op het voetbalveld. Ook tijdens het WK van 1998 liet hij zich een domme rode kaart aansmeren tegen Saudi-Arabië: ‘omdat ik een binnenvetter ben. Ik spreek mijn problemen zelden uit. Af en toe gebeurt het dat ik een onverklaarbare beweging maak.’ Nochtans betekent Zinédine volgens de overlevering in de Berberse traditie schoonheid. Zidane pleegde de zin voor esthetiek af te wisselen met bizarre oncontroleerbaarheid. Tegenover de prachtige rondo – compleet om de as draaiend, met bal toch klevend aan de voet – stond de woedende uithaal. Waarop de sjokkende, niet begrijpende aftocht volgde.
De jonge Zizou baande zich met dribbels een weg door zijn met veertien nationaliteiten bevolkte buurt La Castelanne in Marseille, waar gezelligheid, werkloosheid en vechtpartijen een onverbrekelijk verbond vormden. Hij leerde leven in de ruwe wijk en stak met zijn uitzonderlijke techniek boven de andere straatvoetballertjes uit. Girondins bracht hem naar Bordeaux.
Juventus, het sterkste Europese clubelftal, palmde hem vervolgens in hij toonde zich de baas over het Calcio van 1996 tot 1998. In opeenvolgende finales van de Champions League (1997, 1998) kon hij het gewicht van de druk niet torsen. Hij overwon wèl de spanning op La Coupe du Monde van 1998 waar zijn bliksemende kopballen Brazilië uittelden en waar zijn Franse Bleus met wetenschappelijke precisie toesloegen en hun moment van de waarheid zelf leken te bepalen. Hij voetbalde met een zelden geziene graad van volwassenheid. De tempowissel werd zijn handelsmerk. De logische toptransfer naar Real Madrid voltooide zijn loopbaan. Het succes van de Super Galactico’s stokte na één Spaanse titel (2001) en één Champions League (2002), tegen Bayer Leverkusen. Met zijn fantastische volley. Hét voetbalmoment van de prille eeuw, tot aan de fatale kopstoot van de Ballon d’Or tijdens de wereldbekerfinale van 2006. Daar zag de wereld de twee gedaanten van Zidane in één wedstrijd: eerste trapte hij onverstoorbaar ‘Panenkiaans’ een penalty binnen. Nadien verloor hij zijn zelfbeheersing en deelde hij Materazzi een slag met het hoofd uit. Italië won na strafschoppen. Zidane droop af.
Ondanks zijn liefde voor het nationale elftal is Algerije toch alom aanwezig gebleven in zijn gedachten, verklaarde hij in die tijd. Zowel in Frankrijk, in Le Quartier Nord van La Castellane, waar hij zijn jeugd doorbracht. Als in de geboortestreek van zijn ouders in het moederland. Zidane kreeg de krop in de keel nadat hij Les Bleus in 1998 naar het wereldgoud had gekopt. Hij dacht aan het verhaal van zijn vader Smaïl, die in de asgrauwe buurten achter het Stade de France op zijn zeventiende hachelijke momenten beleefde: ‘C’est l’hiver 1953. Les nuits sont froides.’ Na zijn overtocht vanuit Algerije vocht hij maanden tegen de eenzaamheid in een klammig kamertje, zonder verwarming of ramen.
Als jongen met een donkere huid ervoer hij het dagelijkse racisme in Frankrijk aan den lijve. In zijn vaderland woedde de ‘koloniale’ oorlog. Die kostte het leven aan 25.000 Franse soldaten en een miljoen Algerijnse burgers. Na de onafhankelijkheid in 1962 kreeg dit een droevige betekenis in Algerije: het land der één miljoen martelaren.
In 1963 verhuisde Smaïl naar Marseille waar hij bij zijn land- en lotgenote Malika het geluk vond. De familiale intimiteit van het gezin Zidane bood een beschermend pantser tegen de harde wetten van de straat.
Le Roi Modeste is de sprekende titel van één van zijn levensverhalen. Zidane zette de filosofie achter Les Bleus Multicolores pretentieloos wèl in daden om. Hij riep mee op om bij de presidentsverkiezingen van 2002 het Front Nationale van Jean-Marie Le Pen een electorale draai om de oren te geven, toonde zich het voetballende gelaat van de Act Against Poverty van de Verenigde Naties maar leverde vooral met welgemikte oneliners stof tot bezinning: ‘Als migrantenkind moet je dubbel presteren, want je blijft een vreemdeling. Eén zaak is zeker: het nationale team van Frankrijk is het beste wat me ooit is overkomen. Ik zal nooit twijfelen bij een selectie.’ Met die laatste zin opende het boek Maître du jeu over hem. Het eindigde met een foto van een kalende, omkijkende numéro dix nationale donkerblauwe shirt ‘verfrommeld’ uit de broek: de meester van het spel keek terug op zijn verleden en zag het goed was.
Hij vertelt hoe zijn leven veranderde tijdens de wereldbeker in eigen land: ‘Ma vie a completement changé depuis la Coupe du Monde 1998.’ Op de Arc de Triomphe verschenen zijn naam én gezicht op de avond van de gewonnen finale in een metershoge projectie. Zeshonderdduizend mensen scandeerden op de Champs Elysées de dag na de overwinning: Zizou Président! Zinédine Zidane.
Uit: Iconen van het WK Voetbal 1920-2026 – Raf Willems – Uitgeverij Best in Books
