Op de valreep werd het voetbalreglement bijgewerkt voor het WK in Amerika, Canada en Mexico. Zo wil de Fifa onder andere vermijden dat er bij elke hoekschop een potje geworsteld wordt in de ‘kleine carré’ en wordt de bevoegdheid van de VAR uitgebreid. De videoref zal ook kunnen ingrijpen als er ten onrechte een of geen hoekschop wordt toegekend.
32 jaar geleden werd aan de vooravond van het vorige WK in de States ook aan de spelregels gemorreld. En veel ingrijpender dan nu. Het was toen een echte sensatie: de eerste serieuze aanpassing van de spelregels sinds de wijziging van de buitenspelregel in 1925: tot dan was het al buitenspel als er geen drie spelers achter je stonden op het moment dat je de bal kreeg toegespeeld. Dat werden er dus twee: meestal de doelman en de laatste verdediger.
Elke wijziging van de spelregels duurt gebruikelijk eeuwen, want IFAB (International Football Association Board) – dat verantwoordelijk is voor de ‘laws of the game’ – is vreselijk conservatief. Het WK 1990 in Italië was echter zo saai en doelpuntenarm dat er snel moest ingegrepen worden. Vooral ook omdat het volgende WK in Amerika was en opgezet om het spel over de plas aan de man te brengen.
Onthutsend
In de Washington Post werd in 1990 immers ronduit gespot met het grootste voetbalevenement ter wereld. ‘Wellicht vinden ze het geweldig, een sport zonder doelkansen. Ze houden van de uitzichtloosheid van de sport, omdat het op het echte leven lijkt. Plots begreep ik ook waarom er bij voetbalwedstrijden vaak gevochten wordt: om wakker te blijven.’
De allereerste voetbaldata waren bovendien ronduit onthutsend. Daaruit bleek dat de doelman van een ploeg die op voorsprong stond tien keer meer aan de bal kwam dan alle veldspelers samen. Er moest iets gebeuren, want het WK in Amerika in 1994 moest en zou een succes worden. Er stond commercieel te veel op het spel voor Fifa.
Op het jaarlijkse congres, december 1990, richtte secretaris-generaal Sepp Blatter – niet alles wat hij deed was fout – een taskforce op om het voetbal aantrekkelijker te maken. Hij benoemde ex-coryfee Michel Platini tot het gezicht van die taskforce. Nauwelijks twee maanden later kwam de Fransman met een aanbeveling die het voetbal voor altijd veranderde: een verbod om terug te spelen op de keeper. Of juister gezegd: bij een terugspeelbal mocht de doelman de bal niet meer met de handen spelen.
IFAB is normaliter nog conservatiever dan de paus, maar Blatter joeg het voorstel er in sneltreinvaart door. In de zomer van 1991 werd het al uitgeprobeerd op het WK voor spelers onder 17 en nadien prompt doorgedrukt. Meteen na het WK was ook de buitenspelval gewijzigd. Een aanvaller die op gelijke hoogte stond van de laatste verdediger (en de doelman daar nog achter) stond niet langer offside.
De volgende stap wordt een voorstel van Arsène Wenger, zodat er slechts sprake zou zijn van buitenspel als de aanvaller voorbij de laatste verdediger staat en er ‘daglicht’ is tussen verdediger en aanvaller. Een kleine verrassing dat het nog niet doorgevoerd is.
Mixed zone
USA 1994 kende nog een nieuwigheid: de mixed-zone. Tot eind de jaren ’80 waren sportjournalisten na een wedstrijd welkom in de kleedkamers. René Vandereycken maakte daar als trainer van AA Gent in ons land een einde aan. In Amerika was zo’n ingreep echter ondenkbaar. In 1990 was er een incident geweest met Lisa Olson, een verslaggeefster van de Boston Herald die na een wedstrijd van de New England Patriots (American football) de kleedkamer niet in mocht. Olson spande een rechtszaak aan en won die ook. Mannelijke en vrouwelijke journalisten hadden dezelfde rechten.
De Amerikanen moesten een oplossing bedenken om tijdens het WK de journalisten na een wedstrijd met de spelers te laten praten zonder dat deze in de kleedkamer kwamen. Dat laatste was immers in Europa verboden en ploegen van het oude continent zouden het niet aanvaard hebben. Perschef Jim Trecker, die ik kende van de presentatie van Juan Lozano bij zijn transfer van Anderlecht naar de Washington Diplomats, kwam toen met het idee van een mixed zone, net buiten de kleedkamers. Meestal een nadarafsluiting waarbij de spelers aan de binnenkant blijven en de pers aan de buitenkant staan.
Maar met het WK kwam alles goed. Amerika ’94 is nog altijd het WK met het hoogste gemiddelde aan toeschouwers: 68.991 per match.
