Vijf punten op twaalf: Jürgen Klopp is voor zijn ingangsexamen als bondscoach gezakt. Toch ziet hij voor de toekomst veel perspectieven.
Opmerkelijk om te zien was het wel, hoe Jürgen Klopp vorige week donderdag na de 2-0-overwinning van Duitsland tegen Servië uitzinnig van vreugde over het veld van de Allianz Arena in München rende. De vuisten gebald, een triomfantelijke lach op het gezicht. Alsof hij een historische zege had behaald. Terwijl een experimenteel Duitsland gewonnen had tegen een onthutsend tam Servië. Dat laatste werd amper benadrukt. Het ging om de eerste zege van de Mannschaft. Het leek voor Klopp een echte bevrijding. Terwijl het niet meer was dan een momentopname.
Maar voor Klopp veranderde de wereld helemaal. De dag voor de wedstrijd van afgelopen zondag in Griekenland was hij op de persconferentie opmerkelijk ontspannen. Hij maakte zelfs grapjes en blaakte van zelfvertrouwen. Alsof hij de trein, die voordien leek te ontsporen, op de rails had gezet. En zijn tijdperk definitief kon beginnen.
Collectief verdedigen
Voor de match in Thessaloniki had Klopp, in vergelijking met de wedstrijd tegen Servië, de ploeg op drie posities veranderd. Hij trad aan met drie wisselspelers van Bayern München en twee voetballers van SC Freiburg. Van de ploeg op het WK stonden alleen Aleksandar Pavlovic en Florian Wirtz op het veld. Het is illustratief voor de resolute koerswijziging die de nieuwe bondscoach wil doorvoeren.
Duitsland pakte in de smeltkroes van Thessaloniki in de eerste helft uit met dominant voetbal. De tegenstander meteen opjagen, collectief verdedigen, frisse combinaties, voetballen over de flanken; het was bij momenten mooi om te zien. Vooral de spelvreugde frappeerde, de flair, de wil om te winnen, heel anders dan de gelatenheid op het WK. Dat enthousiasme heeft Klopp in de ploeg gebracht. Doelpunten bleven uit en in de tweede helft herstelde Griekenland door een tactische correctie en enkele wissels het evenwicht. Maar Klopp was na afloop haast kinderlijk blij. Hij zei dat hij zwaar onder de indruk was gekomen van de eerste helft van zijn ploeg. Sterker nog: hij was aangedaan. Geen enkele speler had hem teleurgesteld. Op die instelling kon verder worden gewerkt.
Middelmaat
Het klonk alsof Jürgen Klopp ook zijn inbreng in de verf wilde zetten. Want de verwachtingen waren hooggespannen. Na de 0-1-thuisnederlaag tegen Griekenland, een paar dagen eerder, had de doorgaans kritische analist Bastian Schweinsteiger nog geroepen dat de Duitse nationale ploeg nu echt wel is aangekomen in het peloton van de middelmaat. Voor één keer was de ex-international nog mild. Want eigenlijk klopt zijn uitspraak niet. Duitsland was al langer middelmaat en dan volstaat het niet om een bondscoach aan te stellen die in een handomdraai voor een kwaliteitsinjectie zorgt en alle problemen van tafel veegt.
Jürgen Klopp sprak na die wedstrijd van een team in volle ontwikkeling. Hij had het over een ploeg die stappen moet zetten om het elke tegenstander onaangenaam te maken. Terwijl er in het stadion fluitconcerten te horen vielen, probeerde hij toen de euforie te temperen. Maar dat het verwachtingspatroon na de aanstelling van Klopp zo hoog was, moet hij alleen zichzelf aanwrijven. Hij sprak van een revolutie en over een ander soort voetbal. Met een hoge pressing en veel fysiek engagement. Maar kennelijk dacht hij dat de ploeg wat dat betreft al verder zou staan.
Een hogere gewichtsklasse
Jürgen Klopp verbaasde door voor de vier recente interlands 44 spelers op te roepen, onderverdeeld in twee groepen. Daar zat een gedachte achter. Bij Borussia Dortmund en Liverpool nam en kreeg Klopp de tijd om een ploeg te vormen die bij zijn ideaalbeeld over voetbal past. Met de nominatie van 44 spelers wilde hij dat proces ook in de nationale ploeg in beweging zetten. Al was niet iedereen daar even blij mee. Aanvoerder Joshua Kimmich zei na de nederlaag tegen Griekenland het jammer te vinden dat hij nu de ploeg moest verlaten. Hij was de kapitein van een zinkend schip dat doelloos door woelige wateren dobbert. Dat Kimmich werd gepasseerd leek wel een staatszaak waarover volop werd gedebatteerd.
Duitsland miste in de eerste twee wedstrijden onder Klopp klasse en overtuiging. Dat was onder Julian Nagelsmann niet anders. Spelers die bij hun club in een dienende rol spelen, kwamen, om het in bokstaal te zeggen, plots in een hogere gewichtsklasse terecht. De voor Barcelona uitkomende flankaanvaller Kevin Adeymi was daar een voorbeeld van. In zijn club profiteert hij van de aanwezigheid van Lamin Yamal, bij de Duitse ploeg vormde hij op de rechterflank een duo met Kevin Schade.
Een roze wolk
Jürgen Klopp is aangesteld om aan de problemen in het Duitse voetbal te werken. Dat vraagt tijd. Veel beter had hij daar bij zijn aanstelling in alle rust over gepraat in plaats van een hautaine toon aan te slaan, een sneer naar de media te geven en te roepen dat hij iedere steen binnen de Duitse Voetbalbond zou omdraaien. Hij legde in zijn retoriek een roze wolk boven de ploeg, terwijl daar geen enkele aanleiding voor was. Het zorgde voor een onrealistisch denkbeeld dat meteen werd weggeveegd. Met een (onverdiend) gelijkspel in en tegen Nederland kon iedereen nog leven; de thuisnederlaag tegen Griekenland leek wel een catastrofe.
Met een overwinning tegen Servië en een knappe eerste helft in Griekenland is het tij enigszins gekeerd. In die wedstrijd bleek duidelijk dat Klopp voor een mentaliteitswijziging heeft gezorgd. Sommige internationaal onbekende spelers traden plots in de schijnwerpers. Zoals de snelle en onbekommerd voetballende linkerspits Dery Scherhant van SC Freiburg. In die zin is het te volgen dat de bondscoach na het wrange WK naar een nieuw elan zocht.
Een goed gevoel
Jürgen Klopp wil de komende dagen de vier wedstrijden in alle rust analyseren. Om de kwartfinale van de Nations League te bereiken, moet Duitsland in Servië (13 november) en thuis tegen Nederland (16 november) winnen. Dan zal hij uiteraard met een kleine selectie uitpakken. Dat zal amper voor discussies zorgen. Zeker niet bij de spelers die Klopp ook prijzen voor de manier waarop hij iedereen een goed gevoel geeft. En over zijn duidelijke manier van communiceren. Gegenpressing is het woord dat hij constant gebruikt, een term uit de school van Red Bull, uitgevonden door de huidige Oostenrijkse bondscoach Ralf Rangnick.
Perspectieven ziet Jürgen Klopp in de huidige lichting zeker. Het enige wat ontbreekt, zegt hij, is de tijd om zijn ideeën door te drukken. En wat hij nu, in twee weken, bereikte, noemt hij ongelooflijk. Zo heeft Klopp tijd gekocht en ervoor gezorgd dat de vraagtekens die er ook over hem na de thuisnederlaag tegen Griekenland ontstonden van de baan zijn. Hij zal er zich voor hoeden om zich verbaal te vergalopperen. In afwachting van een volgend examen.
