Geen club die zo tot de verbeelding spreekt als FC Barcelona. Het werkt met een budget van één miljard euro en heeft 425 miljoen volgers op de sociale media. Een gigantische schuldenlast ten spijt.
Achttien op achttien in de competitie, 28 doelpunten en een overtuigende 5-1-zege in de eerste wedstrijd van de Champions League tegen Feyenoord: Barcelona raast als een orkaan door dit seizoen. Het is op dit moment de beste ploeg in Europa. FC Barcelona is en blijft een voetbalkathedraal, in het midden van de jaren zeventig gebouwd door Johan Cruijff, de schepper van het moderne voetbal. Barça groeide de voorbije decennia uit tot de populairste vereniging van de wereld. Barça werd lang gedirigeerd door Lionel Messi die van de club een miljoenenimperium maakte, met een omzet die meer gemeen heeft met een multinational dan met gelijk welke andere voetbalclub.
Die omzet heeft nu de kaap van één miljard overschreden. Alleen Real Madrid werkt met een grotere begroting. Maar Barcelona torst nog steeds een totale schuldenberg van 1,84 miljard euro met zich mee. Het leed vorig seizoen een verlies van 17,8 miljoen euro. Nochtans worden er door La Liga, de organisatie die de twee hoogste Spaanse divisies vertegenwoordigt, strenge voorwaarden opgelegd.
Boekhoudkundige trucs
Maar de schulden van Barcelona zijn voor een deel te wijten aan tal van langdurige obligatieleningen. Bovendien put de club zich uit in creatieve, boekhoudkundige trucs om die allemaal te omzeilen. Het kan de afgelopen jaren wel aantonen dat de schulden worden afgebouwd en dat het economisch herstel is ingezet. Barcelona verkocht bijvoorbeeld zijn toekomstige tv-rechten en maakt duidelijk dat tal van redenen een streven naar een gezond financieel evenwicht verstoren. Zo werd Barcelona bijvoorbeeld in zijn expansie geremd door de verbouwing van het stadion Camp Nou dat zwaar op de begroting drukte. Die renovatie is intussen achter de rug en meer inkomsten moeten naast een betere commerciële werking de financiële wederopstanding inzetten. Zo zijn bijvoorbeeld de vipboxen in het stadion voor de komende tien jaar voor 90 procent verhuurd. En voor sponsors blijft Barça een zeer aantrekkelijke club. Zo verlengde kledingsponsor Nike zijn contract tot 2038. Het is een deal waarmee 1,7 miljard euro is gemoeid, zo’n 127 miljoen euro per jaar. Het is een stabiele bron van inkomsten.
Tegen die achtergrond kon Barcelona deze zomer 177 miljoen euro uitgeven op de transfermarkt. Daartegenover stond 90 miljoen euro aan inkomsten voor vertrekkende spelers. Vooral de komst van middenvelder Rodri en de Britse vleugelaanvaller Anthony Gordon, respectievelijk van Manchester City en Newcastle, wogen met respectievelijk 75 en 70 miljoen door.
Vertragen en versnellen
FC Barcelona is een aanvalsmachine, al zijn er wel wat defensieve mankementen. Onlangs zei Xavi, de huidige Nederlandse bondscoach die de club drie jaar trainde, dat een ploeg met zo’n potentieel aan talent zich moet schamen om de bal te verliezen. Hij besteedde heel veel aandacht aan het positiespel. Een pass naar achter, terwijl de bal ook vooruit had gekund, een balletje breed terwijl in de diepte de vrije man aanwezig was, Xavi kon er zich over opwinden. Al was zijn periode bij Barcelona, tussen 2021 en 2024, geen onverdeeld succes.
Het was de Duitser Hansi Flick die voor een ommekeer zorgde. Hij liet de ploeg spelen met een mengeling van techniek, creativiteit, beweging en onvoorspelbaarheid. Maar als het moet, ook met een wisselend tempo. Barcelona beheerst de kunst van het vertragen en versnellen, maar het speelt vooral heel direct en straalt veel plezier uit. Te vaak teerde de FC Barcelona voordien op de klasse van vedetten als Lionel Messi die met één actie een wedstrijd konden doen kantelen. Er werd op training niet al te hard gewerkt en in wedstrijden te weinig bewogen. Vooral het gebrek aan fysieke kracht viel op; sommige spelers gaven de indruk verzadigd te zijn. In de Spaanse competitie konden die mankementen nog verdoezeld worden, maar op het Europese podium niet meer. Vandaar in de zomer van 2024 de koersverandering met Hansi Flick als nieuwe coach. Een man uit de Duitse voetbalschool. Maar niemand die deze aanstelling begreep.
Streven naar onafhankelijkheid
Op de eerste avond van zijn ambtsperiode in Barcelona ging Hansi Flick eten in een Catalaans restaurant. Hij wilde zich onderdompelen in de cultuur van de stad. Dat was slim bekeken. FC Barcelona is het uithangbord van Catalonië. Al tijdens het onderdrukkende regime van dictator Franco was de club een krachtig symbool voor hun identiteit en streven naar onafhankelijkheid. Nog altijd is er een diepgewortelde verbondenheid met de Catalaanse onafhankelijkheidsbeweging. Barcelona is een uniek sociaal, cultureel en politiek fenomeen. Flick had zich in alle tradities en gebruiken verdiept. Zo was hij bijvoorbeeld aanwezig bij een bloemenlegging op de Catalaanse feestdag, omdat hij vindt dat je je als trainer niet als een voorbijganger moet gedragen. Maar wel als iemand die deelneemt aan het leven in de stad.
Hansi Flick zorgde voor een opmerkelijke transformatie. Hij legde een sterke focus op het fysieke aspect. Trainingen werden anders ingevuld en zijn veel intenser, waarbij Flick de feeling heeft om harde trainingsarbeid af te wisselen met ontspanning. En hij slaagde er door zijn empathisch vermogen in alle spelers een goed gevoel te geven. In weerwil van zijn zachtaardige kant is de Duitser niet bang om beslissingen te nemen. Zo herrees FC Barcelona uit de puinhopen van de voorbije jaren. Het werd twee keer kampioen, maar kon een andere doelstelling, de Champions League winnen, ook onder Flick niet realiseren.
1400 supportersclubs
Dat moet dit seizoen gebeuren. Door de komst van Rodri heeft de ploeg een grote stap voorwaarts gezet. Hij was de ontbrekende schakel, een leider die op het middenveld werd gemist, een voetballer die situaties herkent en zich aanpast en het ritme van de ploeg bepaalt. Rodri is bovendien tactisch slim en kan zijn kennis op anderen overbrengen. Dat Rodri voor Barcelona – en niet voor Real Madrid, nochtans de club van zijn hart – koos, is opmerkelijk. Hij zei dat hij zich best zag renderen in de speelstijl van Hansi Flick. Bovendien wordt hij in de kleedkamer omringd door spelers met wie hij wereldkampioen is geworden en die hij al jaren kent. Met Rodri is de club aan een nieuw tijdperk begonnen. Hij zal de cultuur van de club versterken.
FC Barcelona is in de Catalaanse hoofdstad een levensovertuiging. In het straatbeeld tref je overal de clubkleuren aan. Barcelona draait dit seizoen met een budget van 1,07 miljard en heeft intussen over de hele wereld tegen de 1400 officiële supportersclubs, naast 425 miljoen volgers op sociale media. Barcelona trekt meer dan ooit de kaart van de jeugd. Het vermaarde jeugdcomplex La Masia, van waaruit ooit het talent doorstroomde, werd weer de levensader van de club. Uiteindelijk overtuigde ook Hansi Flick in zijn eerste contacten met het bestuur om voor die koerswijziging te kiezen. Omdat hij veel video’s had bekeken, praatte hij over het talent dat in deze goudmijn rondliep. Daarop, sprak hij met overtuiging: er kon gebouwd worden. De doorstroming van Lamine Yamal is de absolute exponent van deze lichting. Anderen moeten volgen.
Pedagogisch onderlegde taxichauffeurs
De afgelopen jaren was de aanvoer vanuit de jeugdopleiding naar de eerste ploeg bijna drooggevallen. Jonge spelers hadden te weinig geduld of ze zagen geen perspectief en versasten naar andere clubs. Nochtans wordt er op La Masia professioneler dan ooit gewerkt. In de gangen is het een komen en gaan van docenten, psychologen en voedingsdeskundigen. Er wordt de jonge spelers verteld hoe ze de weg naar boven moeten bewandelen en welke gevaren er om de hoek schuilen. En Barça heeft zelfs pedagogisch onderlegde taxichauffeurs in dienst. Sommige jongens en meisjes reizen elke dag op kosten van de club naar en van het trainingscomplex en zitten twee uur per dag in een taxi. De chauffeurs zijn erop getraind veranderde gedragingen op te merken en meteen te signaleren. Meer dan ooit zet FC Barcelona nu in op de jeugd, ook omdat dit de kern vormt van de clubidentiteit.
Hansi Flick blijft bouwen op die jeugd. Maar hij weet dat je in de as ook ervaren spelers nodig hebt die niet verslappen en de anderen op sleeptouw nemen. Met Rodri, die op het WK werd verkozen tot de beste speler en daar opviel omdat 93 procent van zijn voorzetten aankwam, is Barcelona sterker dan ooit. Klaar om ook in Europa de absolute hoofdrol naar zich toe te trekken. Want dat is wel een frustratie in de Catalaanse hoofdstad: het is van 2015 geleden dat Barcelona nog eens de Champions League won.
