Zondag heeft de 199ste Manchester derby plaats. Een moment waarop de derde stad van Engeland zich het epicentrum van de voetbalwereld voelt. Niet ten onrechte. Noch Madrid, noch Milaan, noch Londen heeft twee clubs met zo’n wereldwijde populariteit. United is de meest succesvolle club van de stad, maar moet sinds 2014 City laten voorgaan. Zondag staat er meer op het spel voor rood dan voor blauw. De kloof met City bedraagt al vijf punten en mag niet groter worden.
De allereerste derby tussen beide clubs had in de zomer van 1891 plaats. Het was een duel in de Manchester Senior Cup Final van de Football Alliance. Beide clubs sloten pas enkele maanden later aan bij de Football League, de huidige voetbalbond. Ze hadden toen allebei nog een andere naam en United zelfs andere kleuren.
United werd in 1878 opgericht door een spoorwegbedrijf onder de naam Newton Heath en speelde in groen en geel. Op de tribunes zie je tegenwoordig nog geregeld geel-groene sjaals opduiken, uit protest tegen de Amerikaanse hoofdaandeelhouders. Pas in 1902 werd de naam veranderd in Manchester United. City komt voort uit een kerkgenootschap en heette bij de oprichting in 1887 Ardwick Association FC. Zeven jaar later werd het City. De kleuren waren aanvankelijk koningsblauw-wit.
De eerste derby in een heuse competitie had op 3 oktober 1891 plaats. In de eerste ronde van de FA Cup zorgden de buren voor een ongelijke strijd: 5-1 voor, toen nog, Newton Heath. Doelman John Sleeter stopte bij 0-0 een strafschop van Joe Davies en John Sneddon maakte er nog voor de rust 1-0 van. De eindstand was 5-1. De eerste derby in de League dateert van 1894: 5-0 voor United met vier goals van ene Richard Smith.
Ziek
Voor Wereldoorlog II was er nauwelijks sprake van rivaliteit. De voetballiefhebbers gingen de ene week naar City en de volgende naar United kijken. Dat veranderde na de tweede wereldbrand, toen de fans de middelen en mogelijkheden hadden om ook uitwedstrijden bij te wonen. Van dan af moest er kleur bekend worden.
United werd de populairste club van de stad. De eerste landstitel kwam er al in 1908. City moest tot 1937 wachten en degradeerde een zomer later als regerend kampioen. De successen van United onder Matt Busby, een ex-speler van City, maakte United tot de trots van de stad. Toen de Citizens in 1968 weer landskampioen werden, hadden ze de pech dat United een paar weken later als eerste Engelse club de Europese beker voor Landskampioenen won.
Een hoogdag voor de fans van City was de slotspeeldag van het seizoen 1973-’74. Dennis Law scoorde tien minuten voor tijd in de derby met een hakje tegen zijn ex-club, waardoor United degradeerde. De Schot was er jarenlang ziek van, ook al eiste rood-wit een jaar later zijn plaats bij de elite weer op.
Troost
In de jaren ’90 zakte City naar derde klasse, terwijl United glorieerde in de pas opgerichte Premier League. Old Trafford werd het Theatre of Dreams, Maine Road werd vaak het Theater van de Clowns genoemd. Maar City verhuisde naar de Eastlands, naar een stadion dat in 2002 was gebouwd voor de Commonwealth Games en na de komst van de sjeiks uit de Emiraten verbouwd werd tot het Etihad Stadium.
United bleef de toonaangevende club van Manchester en Engeland tot Sir Alex Ferguson (13 Engelse titels, drie Europese bekers; de treble in 1999) in 2013 op pensioen ging. City werd steeds sterker en verzamelde sindsdien zeven landstitels, won de treble in 2019 en de Champions League in 2023. Het palmares van blauw oogt nog steeds vrij schraal in vergelijking met dat van rood, maar successen uit het verleden zijn alleen mooi als troost.
Het duel van donderdag van United tegen Sabah uit Azerbeidzjan was het 55ste in de Champions League sinds het afscheid van Ferguson en de 300ste Europese wedstrijd (een Engels record) uit de clubgeschiedenis (het debuut was een 10-0 overwinning tegen … Anderlecht).
City speelde twee dagen eerder in Portugal zijn 134ste partij op het kampioenenbal in diezelfde periode. Tussen 2016 en 2015 streek het 410 miljoen euro meer op aan inkomsten uit Europees voetbal (tv-rechten en prijzengeld) dan United, dat meerdere keren ontbrak op het hoogste podium en zelfs een paar keer naast Europees voetbal viel.
Intimideren
City is al dertien jaar – sinds de komst van de petrodollars uit Abu Dhabi – de succesrijkste club van Manchester, maar geenszins de populairste. Misschien wel in de stad zelf, maar zeker niet daarbuiten. Old Trafford is elke wedstrijd gegarandeerd uitverkocht, in het kleinere Etihad is dat een zeldzaamheid. Een paar weken terug kreeg City van de voetbalbond 26.703 tickets toegewezen voor de strijd om het Community Shield tegen kampioen Arsenal op Wembley, maar stuurde er 6.755 terug.
The Sky Blues worden al jaren met de vinger gewezen, vanwege de financiële input van de eigenaars uit de Verenigde Arabische Emiraten. City is eigenlijk het eigendom van de emir van Abu Dhabi en een kwalijk voorbeeld van ‘sportswashing’. Sponsorgeld komt vooral van bedrijven die eigendom zijn van de emir of zijn familie en wordt aangevuld door privé-geld. Wat verboden is.
Een club die staatseigendom is maar, alsof dat nog niet erg genoeg is, ook een club die niet volgens de regels van Financiële Fairplay speelt. In 2023 werd City door de Premier League formeel beschuldigd van maar liefst 115 overtredingen tussen 2009 en 2018. De voorbije dagen lekten alweer nieuwe beschuldigingen uit, maar de club spendeerde al een fortuin (400 miljoen euro wordt gezegd) aan topadvocaten, die de Premier League vooral zouden proberen te intimideren.
Schuldenberg
Het blijft veel te lang wachten op een uitspraak. City werd overigens enkele jaren terug door Uefa om gelijkaardige redenen voor twee seizoenen uitgesloten van Europees bekervoetbal, maar die straf werd door het Sporttribunaal in Lausanne geschorst omdat de overtredingen – volgens Uefa-regels – verjaard waren. Dat is niet het geval in Engeland.
‘Mijn ex-club gaf weer meer dan een half miljard uit aan transfers, dat kan niet ok zijn’, schreef David Bernstein, ex-voorzitter van City (1998-2003) en ex-Engels bondsvoorzitter (2011-2013), twee weken terug in The Telegraph.
Geschat wordt dat Abu Dhabi al minstens twee miljard euro in de club stopte. De Amerikaanse eigenaars van United, de familie Glazer, haalden alleen geld uit de club. Ze betaalden 800 miljoen pond (ruim 1 miljard euro) voor de overname van de Red Devils en beslisten meteen dat de club dat bedrag zou lenen om hen terug te betalen. Sindsdien is United, voor het eerst sinds 1931, opgezadeld met een schuldenberg van ruim zo’n 1,2 miljard euro. Deze zomer werd nog ongeveer een half miljard geleend om de schulden te herschikken. In februari 2024 werd Sir Jim Ratcliffe (de baas van INEOS en een van de rijkste Britten) minderheidsaandeelhouder. Hij betaalde 1,5 miljard euro voor 27,7 procent van de aandelen. De broers Glazers stopten het geld in eigen zak.
Moord
Intussen is het afwachten of City ooit gestraft wordt door de Premier League. Theoretisch valt zelfs degradatie niet uit te sluiten. Clubs als Everton en Chelsea werden de voorbije jaren al voor heel wat lichtere aantijgingen gestraft, maar een uitspraak in het City-dossier komt er maar niet. Lord Sugar, de ex-voorzitter van Tottenham, zei deze week dat het ernaar uitziet dat City ‘wegkomt met moord’.
Er was de voorbije dagen ook het bericht dat de Britse regering weigerde de correspondentie vrij te geven van een aantal aanklachten tegen City onder Sectie 27 van de Wet op Openbaar Bestuur, omdat publicatie ‘de relaties’ tussen het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Arabische Emiraten zou kunnen ‘prejudiciëren’.
Voor City is het mogelijk een goede zaak dat Andy Burnham onlangs ‘prime minister’ werd. Burnham was tot voor kort burgemeester van Manchester. Hij is een fan van Everton, maar waardeerde samen met City de Eastlands op. Hij werkte in 2017 ook samen met Vincent Kompany in het kader van ‘Tackle4MCR’, een liefdadigheidsorganisatie die de daklozen van de stad een ‘bed every night’ probeert te bezorgen.
198 derby’s
Manchester United 81 overwinningen
Manchester City 63 overwinningen
Gelijke spelen. 54
