´In Volendam heeft vrijwel iedereen een bijnaam, niet alleen de voetballers. Dat komt doordat er zoveel mensen rondlopen met dezelfde typisch Volendamse familienamen, in combinatie met door vernoeming ook al zo vaak voorkomende voornamen. De bijnamen worden meestal al jong gegeven en gaan een leven lang mee. Terwijl de bijnaam in kwestie dan zelden iets zegt over karakteristieke eigenschappen van de persoon in kwestie, zoals ¨voetballer¨.
Zo stond Volendam-speler Dick Tol algemeen bekend als De Knoest. Die bijnaam had hij geërfd van zijn grootvader, ook een Dick Tol, die een kort en dik mannetje was (en dus een heel ander postuur had dan zijn kleinzoon).´
Bron: Ed van Eeden, De Tuinman, De Tsaar & De Zwarte Tulp – Voetbalbijnamen, 2011, blz. 148-149
Een aparte categorie zijn natuurlijk de Volendamse bijnamen. De Knoest is wellicht de fraaiste. In een dorp waar iedereen familie van elkaar is, kom je niet ver als je in een gesprek met iemand anders alleen de achternaam van een derde noemt, meestal zelfs niet in combinatie met diens voornaam.
De Volendamse bijnamen van voetballers zijn enerzijds geen typische voetbalbijnamen: qua herkomst en oorsprong zijn het gewone bijnamen, of beter gezegd roepnamen. Ze houden geen enkel verband met de voetbalkwaliteiten van de speler in kwestie of diens andere eigenschappen in verband met zijn status als voetballer. Ze zijn als het ware erfelijk, maar dan buiten de voetbalwereld om. Anderzijds zijn het wél degelijk voetbalbijnamen geworden. Wie de achtergrond van hun ontstaan niet kent, houdt ze voor een spelersbijnaam. Ik zelf dacht vroeger dat De Knoest betrekking had op het knoestige karakter van Dick Tol als voetballer. Volgens de Grote Van Dale is een knoest een harde, ruwe uitwas aan een boom. De bij- ofwel roepnamen van Volendamse voetballers hebben het bijzondere kenmerk dat ze vanuit het dorp naar het voetbalveld zijn overgeheveld en zo ook landelijk bekend werden.
Op de website van Stichting ´De Knoest´, die gerelateerd is aan de supportersvereniging van FC Volendam, lezen we over Dick Tol: ´Zijn opa verdiende ooit die eretitel, nadat hij als kapitein zijn boot tijdens een storm redde door hem acht uur achter elkaar met een emmer leeg te scheppen. De Knoest verwijst dus naar de oerkracht van de visser. Maar zijn kleinzoon leek de verwachtingen van zijn bijnaam niet in te kunnen lossen. De Volendammer heeft als kind maar een schril figuur. Toch verandert Dick Tol in de loop der jaren in een gespierde jongeman. Al snel laat hij zien over een flinke schotkracht te beschikken. Hij is vaak op een van de vele pleintjes te vinden, waar na schooltijd vaak op klompen gevoetbald wordt.´
Dick Tol verdiende zijn spelersbijnaam, in de letterlijke betekenis, dus eigenlijk pas in het straatvoetbal.
Rob Siekmann
