De 23ste wereldbeker wordt de grootste uit de geschiedenis: 48 ploegen, 104 wedstrijden, 16 speelsteden en drie gastlanden: du jamais vu. Fifa-voorzitter Gianni Infantino en president Donald Trump zullen hoog van de toren blazen, maar of dit WK een succes wordt is hoogst twijfelachtig. Nooit waren ploegen en supporters uit meerdere landen zo onwelkom en tickets zo duur. Voor de eerste keer in de geschiedenis wordt de wereldbeker georganiseerd in een land dat in oorlog is met een van de deelnemers. Dit MAGA WK zou wel eens een historisch keerpunt kunnen worden ten gunste van het clubvoetbal en het definitieve einde van wat we gedurende decennia ‘the beautiful game’ hebben genoemd.
De Britten, die het voetbal bedachten, moeten het nog altijd met slechts één wereldbeker op eigen grondgebied doen, maar de Amerikanen, die het woord football voor een andere sport gebruiken en het echte voetbal ‘soccer’ noemen – zijn al aan hun tweede editie toe. 32 jaar geleden wisten de meeste Amerikanen niet wat voetbal, sorry soccer, was. Het land had niet eens een nationale competitie. USA Today schreef: ‘Soccer haten is meer Amerikaans dan appeltaart eten.’ Tijdens de openingsmatch tussen Duitsland en Bolivia (1-0) keek de plaatselijke bevolking naar live-beelden van de witte Bronco van OJ Simpson die door een stoet politiewagens werd achtervolgd.
De stadions liepen echter vol. Met een gemiddelde van 68.991 toeschouwers is het nog steeds het meest succesrijke WK aller tijden. Amerika 1994 veranderde het voetbal voor altijd. Niet zozeer omdat twee jaar later de MLS (Major League Soccer) van start ging en echte coryfeeën – weliswaar een beetje op leeftijd – zoals David Beckham en Lionel Messi aantrok. Wel omdat een nieuwe voetbalwereld ontstond. Sindsdien hebben elf (!) van de twintig clubs van de Premier League een Amerikaanse eigenaar. En niet de minste clubs: Arsenal, Manchester United, Liverpool, Chelsea. In ons land hebben Amerikaanse eigenaars KV Oostende en RWDM naar de verdommenis geholpen.
Kruiperig
Intussen is voetbal de vierde sport in de VS, na american football, basketbal en ijshockey, maar voor baseball. Voetbal is ingeburgerd, maar de kans is groot dat de stadions minder goed gevuld zullen zijn dan 32 jaar geleden. Dit WK is immers volledig verkeerd begonnen. Het had de voorbije dagen moeten gaan over wat voor voetbal we gingen krijgen, over wingbacks en ‘the pocket’, over wie de grote kanshebbers zijn, over spelers die nog niet helemaal fit zijn of over de nieuwe spelregels.
Helaas, het ging over veel te dure tickets, de terreur van ICE (Immigration and Customs Enforcement) en fans, journalisten, stafleden, zelfs een scheidrechter, die de toegang tot de VS werd geweigerd. Vaak op puur racistische gronden. Twintig jaar geleden was het motto van het WK in Duitsland nog ‘Die Welt zum Gaste bei Freunden’. Ongeveer het tegenovergestelde van dit WK.
In het contract tussen Fifa en organiserende landen staat dat het vrije verkeer van alle deelnemers verzekerd moet worden. Infantino zei in 2017: ‘Het is vanzelfsprekend dat ieder land dat zich plaatst, inbegrepen de officials en de supporters, toegang moeten krijgen tot het organiserende land. Anders er geen sprake meer van een WK.’
Bij het WK -20 van drie jaar terug in Indonesië werd dat land meteen teruggefloten toen het een probleem zag in de deelneming van Israël. Indonesië werd als gastland geschrapt. Nu beweert Fifa dat het niet betrokken is bij het immigratieproces.
Broekschijters
Volgens het bidboek moeten organiserende landen de regie overdragen aan Fifa, maar door zijn belachelijke vredesprijs en zijn kruiperig gedrag heeft voorzitter Gianni Infantino duidelijk gemaakt dat Trump de baas is van het vierjaarlijkse voetbal’feest’ en niemand anders. L’Equipe beeldde de Zwitser als de marionet van Trump af op zijn cover. Sinds de uitreiking van de Fifa Peace Prize heeft de VS overigens in vier verschillende landen militaire operaties uitgevoerd. Sinds de toewijzing van het WK in 2018 zijn dat er maar liefst twaalf.
‘Te gast bij vrienden’ was het motto van het WK 2006 in Duitsland. Twintig jaar later lijkt het gewoon het tegenovergestelde. De Fifa is de controle van dit WK kwijt nog voor het begonnen is. Dit zou voldoende reden moeten zijn om het aftreden van Infantino te eisen, maar behalve in Noorwegen tellen de voetbalbonden alleen broekschijters die op hun knieën met open handen wachten op de buit die de kale man straks gaat verdelen. Het meest populaire sportevenement op aarde is gedegradeerd tot een geldmachine. Infantino is vergeten dat hij aan het hoofd van de Fifa staat om het voetbal te dienen.
Dubieus
Dit is het meest gepolitiseerde en gecommercialiseerde WK ooit, maar
de Amerikaanse horeca zou desondanks met een flinke kater kunnen opgezadeld worden. Hotels en restaurants waren 104 matchen elk vergelijkbaar met de Super Bowl voorgespiegeld. Veel hotelkamers staan echter nog leeg. Duizenden tickets blijven onverkocht en werden via dubieuze websites aan flink verlaagde prijzen aangeboden. Wat al aanleiding gaf voor twee onderzoeken door de overheid voor bedrog. Brengt de FBI na Sepp Blatter (2015) ook Gianni Infantino ten val? Of is hij daarvoor te zeer het maatje van The Donald?
Het weghouden van groepen supporters uit meerdere landen zal ook de WK-sfeer rond het veld niet bevorderen. Vooral de kleurrijkste en luidruchtigste fans zullen ontbreken. Of krijgt op het laatste moment iedereen toegang, zoals op de jongste Afrika Cup?
Ook de kijkcijfers zouden Fifa zuur kunnen opbreken. Er wordt vaak gevoetbald op uren dat de belangrijkste voetballanden (lees Europa) slapen. Voor een fraaie affiche blijf je wel eens uit je bed of sta je vroeger op, maar voor Qatar-Canada, Duitsland-Curaçao, Haïti-Schotland, Jordanië-Algerije, Iran-Nieuw-Zeeland of Saudi-Arabië-Kaapverdië laat je je nachtrust toch niet?
Telraam
Als je dat toch doet, vergeet dan je telraam niet. Nooit eerder hebben zoveel zwakke teams deelgenomen aan een WK. En dit ook alleen voor de poen. Elk land dat meedoet, betaalt flink aan tv-rechten. Jammer genoeg voor Fifa wil het voor China en India maar niet lukken om zich te plaatsen.
Uit alle windhoeken komen berichten dat er nog geen sprake is van WK-koorts. Dat verandert wel zodra de bal rolt en de interesse zal groeien naargelang de prestaties van het eigen team. Toch is er iets aan de hand met interlandvoetbal. Vroeger (laat ons de vorige eeuw nemen) was het WK het absolute hoogtepunt op de voetbalkalender. Om de vier jaar ontdekten we nieuwe tactieken en nieuwe sterren. Het nationale team was het van het. De beste spelers van elk land in één ploeg. Daar kon geen enkele club aan tippen.
Sinds het Bosmanarrest (1995) is er echter veel veranderd. De nationale ploeg is, in de grote voetballanden, niet meer het beste elftal van het land. De toplanden hebben minstens vier, vijf clubteams zonder zwakke plekken die overduidelijk beter zijn. Als België een clubelftal was, had de bond wel een paar verdedigers bijgekocht.
Bij een club wordt ook een heel seizoen samen getraind. Voor een WK heeft een bondscoach maximaal twee weken om het elftal af te stellen. En dan hebben we het nog niet gehad over de impact van de hitte en de vochtigheidsgraad in de meeste speelsteden.
Voetbalwalhalla
Interlandvoetbal is van een beduidend lager niveau dan de topaffiches uit de Champions League, het nieuwe voetbalwalhalla. De grote kracht van het WK blijft echter het samenhorigheidsgevoel. Elk volk voelt zich bij een interland één en staat pal achter zijn nationaal team. Tijdens een WK zijn we nog eens Belg. Maar misschien is ook dat overal wat minder nu er in zowat de hele wereld, ook zonder het voetbal, sprake is van een opborrelend nationaal gevoel. Wordt (interland)voetbal overbodig?
