België wordt vaak de kampioen van het surrealisme genoemd, maar de Premier League kent er ook wat van. Terwijl de spelers van Manchester City vorige zondag hun riante zege op Anfield vierden – de zesde op rij, zongen de fans van Liverpool ‘going down’ (vrij vertaald: jullie degraderen). In de Britse pers wordt de Premier League een schijncompetitie genoemd en alsof dat nog niet erg genoeg is, werd dinsdag een rapport gepubliceerd waaruit blijkt dat twintig procent van de Premier League en zestig procent van de clubs uit de vijf hoogste reeksen eigenlijk bankroet zijn. Het o zo rijke Engelse voetbal staat aan de rand van de financiële afgrond.
Manchester City blijft pretenderen dat er helemaal niets aan de hand is. De club pronkt met een perfecte competitiestart (achttien op achttien), hoewel heel de wereld weet dat dit het resultaat is van jarenlang bedrog. Schaamte staat niet in het woordenboek van de sjeiks en hun entourage uit Abu Dhabi.
De populairste voetbalcompetitie ter wereld wordt in de Engelse pers een farce genoemd. Dit is pas echt ‘unscripted drama’, Pro League. Theoretisch kan Man City op weg zijn naar een nieuwe landstitel, maar de kans is reëler dat het een of een paar afdelingen degradeert. Zelfs uitsluiting is niet onmogelijk. Om de competitie te beschermen, worden zware sancties geëist.
De hoge heren uit Abu Dhabi hebben diepe zakken en lijken te denken dat ze zich alles kunnen permitteren. De duurste advocaten worden ingehuurd; het Verenigd Koninkrijk wordt bedreigd met het annuleren van investeringen. De links tussen Prime Minister Andy Burnham, ex-burgemeester van Manchester, en de club worden in de media doorgelicht. De Independent Football Regulator (de onafhankelijke toezichthouder van het voetbal) liet al weten dat hij opstapt als hij onder druk wordt gezet om een bepaalde beslissing te nemen.
Walhalla
Die Football Regulator is nieuw, maar beschikt over bijna onbeperkte macht in het voetbal. Dinsdag kon Bart De Wever zijn ‘State of the Union’ (nog) niet houden, maar de IFR pakte wel uit met zijn ‘State of the Game’, een document van 245 bladzijden over de staat van het Engelse voetbal. Het resultaat van anderhalf jaar studiewerk over de Engelse voetbalindustrie.
Geen echt vrolijke lectuur. Het Engelse voetbal heeft ruim tien miljard euro aan inkomsten per seizoen, maar desondanks maakt 94 procent van de clubs uit de vijf hoogste reeksen (het prof- en semiprofvoetbal, zeg maar) verlies. Tweederde van de clubs kan het geen negentig dagen uitzingen zonder dat de eigenaar(s) geld toestopt. Voor een derde lukt dat zelfs geen maand. Twintig procent van de ploegen uit de Premier League en zestig procent van de clubs uit de English Football League en de National League zijn eigenlijk bankroet.
Het zal niet verbazen dat vooral de clubs onder de Premier League het niet breed hebben. Zij geven vaak fortuinen uit om in het walhalla van het Engelse voetbal te geraken. De Championship (tweede klasse) onderhandelt momenteel over een nieuwe overeenkomst met de Premier League.
Momenteel schuift de hoogste divisie 150 miljoen pond (177,7 miljoen euro) per jaar door naar de Championship. De EPL stelt voor daar de komende tien jaar 180 miljoen (213,4 miljoen euro) aan toe te voegen. De Championship wil naar 207 miljoen pond (245,3 miljoen euro) per seizoen, met de optie na vijf jaar dat bedrag te kunnen heronderhandelen.
Onzekerheid troef
Het lijken redelijke eisen, maar de Premier League kent onzekere tijden door het City-gesjoemel. Behalve Everton zouden nog twee clubs uit de topreeks te koop staan. De waarde van alle clubs zou bovendien in vrije val zijn. En niemand durft voorspellen welke impact het schandaal nog zal hebben. Het is onzekerheid troef. Wanneer volgt er een sanctie? Wanneer wordt het beroep uitgesproken? En welke gevolgen heeft dat alles voor wat er op het veld gebeurt?
Vast staat dat het gesjoemel van City zware gevolgen heeft gehad voor het hele voetbalbestel. De club zwaaide met de miljoenen van de eigenaars uit Abu Dhabi, dreef zo de prijzen op en verplichtte de concurrentie, of wat daarvoor doorging, te volgen. Los daarvan verloren veel clubs een smak geld doordat City vals speelde.
De BBC probeerde dat te berekenen (op basis van de plaats in het klassement, gemiste Europese kwalificaties, degradatie en uitschakeling in de bekers) en kwam in totaal op een verlies van 844 miljoen pond (1,02 miljard euro) voor alle andere clubs uit de topklasse uit. Tottenham, dat vier keer net naast de Champions League greep, was de grootste verliezer: 119,9 miljoen pond (142 miljoen euro). Het verlies van Hull City, dat in de periode 2009-2018 twee keer degradeerde, wordt op 99 miljoen pond (117,3 miljoen euro) becijferd. Everton is derde met 66 miljoen pond (78,2 miljoen euro). Bijna alle teams moesten ook nog eens een of meerdere van hun beste spelers naar het Etihad laten vertrekken.
Onbeperkte macht
De sancties die binnenkort worden uitgesproken, volstaan misschien niet in de ogen van de benadeelde ploegen. Zijn ze boos genoeg om Rule B6 in te roepen? Het volstaat dat vijftien van de twintig clubs stemmen dat Man City uit de Premier League moet verdwijnen. De toezichthouder heeft zo goed als onbeperkte macht en kan bijvoorbeeld de eigenaars van de club uitsluiten. Het wordt de komende maanden misschien wel spannender naast het veld dan erop.
