Met de tijdelijke aanstelling van Marie-Louise Eta bij Union Berlin als eerste vrouwelijke hoofdtrainer in de Bundesliga kwam een club uit de hoofdstad nog eens in het nieuws. Maar een echte voetbalcultuur heeft Berlijn niet.
Union Berlin is – naast RB Leipzig – de enige club uit de voormalige DDR die in de Bundesliga speelt. Het was voor de Val van de Muur een rebelse vereniging die niet werd gesteund door politie of door het leger. De supporters kwamen uit de naburige bedrijven. Die Mauer muss weg is een kreet die in het stadion weerklonk telkens er bij een vrije trap een muur werd opgesteld. Het accentueerde de afkeer voor het socialistische regime.
Na de hereniging voer Union Berlin zijn eigen koers. Het zette zich af tegen de commercialisering van het voetbal en hoefde niet ten koste van alles naar de Bundesliga te promoveren. Union leidde een leven in peis en vree. Nooit was er enig rumoer rond de club die zijn supporters koestert. Alleen in juni 2016 was er consternatie toen ex-trainer Sascha Lewandowski zelfmoord pleegde. Hij was drie maanden voordien op advies van de artsen bij Union zelf opgestapt, omdat hij met een zware burn-out kampte.
Geen marketingmachine
Toen die promotie er in 2019 wel kwam, na tien jaar Tweede Bundesliga, werd er duidelijk geroepen dat Union zeker geen marketingmachine zou worden en zichzelf ook niet zou verloochenen. Na een elfde plaats het eerste jaar groeide de club uit tot een middenmotor en subtopper. Met een vierde plaats in het seizoen 2022/2023 als hoogtepunt. Union Berlin kwam zelfs uit in de Europa League, maar de club stuitte op zijn financiële grenzen en gleed weg naar eerst de vijftiende en dan de dertiende plaats. De beperkte capaciteit van het stadion – 22.000 plaatsen die wel tekens zijn uitverkocht – verhinderde de groei van de club, plannen om de capaciteit uit te breiden naar 37.000 plaatsen belandden in de prullenmand.
Dit seizoen ambieerde de club een plaats in de middenmoot, maar na een rampzalige terugronde (twee overwinningen in veertien wedstrijden en vierenveertig tegendoelpunten) werd trainer Steffan Baumgart ontslagen. Dat hij werd opgevolgd door Marie Louise Eta, als eerste vrouwelijke hoofdcoach in de vijf Europese topcompetities, was een verrassing, ook al was zij een paar jaar eerder al een paar weken adjunct-trainer geweest en gaat het om een kortstondige missie: volgend seizoen wordt zij trainer van de vrouwenploeg.
Union Berlin kan amper nog in degradatiegevaar raken, maar Baumgart werd tactische fouten aangewreven, hij kreeg geen stabiliteit in de ploeg en had het met zijn vreemde ingrepen bij een aantal spelers verkorven. Maar de schuld voor de malaise ligt niet alleen bij hem, maar ook bij sportief directeur Horst Heldt die een zeer ongelukkige transferpolitiek voerde. Het laat zich aanzien dat ook hij binnenkort op straat wordt gezet.
Er blijft niet veel meer over van de rust rond Union Berlin. Tenzij de dag voor kerstavond, als er in het stadion door de supporters kerstliederen worden gezongen en de rauwe realiteit even wordt vergeten. Marie Louise Eta is nu de zevende trainer in zeven jaar. Duitsland lijkt wat dat betreft wel een trend te zetten. Twee jaar geleden werd Sabrina Wittmann hoofdtrainer bij derdeklasser FC Ingolstadt; een paar weken geleden werd haar aflopende contract tot ieders tevredenheid verlengd. Vreemd genoeg verloor de club vervolgens vier wedstrijden op een rij.
Veel echtscheidingen
Voetbal in Berlijn, het is en blijft een blinde vlek. In de Tweede Bundesliga is er alleen Hertha BSC dat dit seizoen na een paar roerige jaren wilde meestrijden voor promotie, maar in de subtop blijft hangen. Hertha speelt zijn thuiswedstrijden in het mythische Olympiastadion, voor een gemiddelde van ruim 48.000 toeschouwers, maar de helft daarvan komt uit het tachtig kilometer verder gelegen Brandenburg. Nergens in de stad wordt er aan Hertha gerefereerd.
Het is vreemd dat het voetbal niet echt van de grond komt in deze levendige en van vitaliteit bruisende metropool. In derde klasse speelt er zelfs geen enkele club uit de hoofdstad. Niemand in Berlijn blijkt zich voor het voetbal te interesseren, het is een huwelijk met veel echtscheidingen. Die desinteresse lijkt verankerd te zitten in de mentaliteit van de stad.
De meest opmerkelijke en gehate club in Berlijn blijft Dynamo Berlin, de tienvoudige kampioen van de DDR die destijds werd geleid door Erich Mielke, de baas van de Staatsveiligheid (Stasi). Het heette dat hij scheidsrechters omkocht. Vandaag vecht Dynamo voor het behoud in de Regionalliga Nordost, de vierde klasse. Zo zijn er wel meer clubs uit de hoofdstad die in de anonimiteit zijn beland. Tasmania Berlin bijvoorbeeld dat één seizoen (1966/67) in de Bundeliga speelde. Ze promoveerden toen in laatste instantie onverwacht omdat er een schandaal was rond Hertha. Ze wonnen toen slechts twee wedstrijden, maar incasseerden 108 doelpunten. Vandaag komt SV Tasmania Berlin uit in de vijfde klasse, maar het staat wel op het punt kampioen te worden. Dat zal de club weinig vooruitgang bezorgen. Geen mens die zich voor de prestaties van Tasmania interesseert, al was er in thuiswedstrijden vroeger ooit wel voldoende lawaai: de landingsbaan van het legendarische Tempelhof lag naast het veld. Tempelhof is nu een groot recreatiepark. Maar dat seizoen was toen echt zo slecht, zodat Duitsers het nog gebruiken wanneer iets echt misloopt. Dan zeggen ze: “Das ist ja wie Tasmania Berlin!” Bij ons zouden we – met Rik De Saedeleer – zeggen: “Dat is de ramp van Kontich!”
